Vodič kroz stimulaciju jajnika

Prvu fazu postupka vantjelesne predstavlja hormonska stimulacija jajnika koja se radi u svrhu dobijanja optimalnog broja jajnih ćelija. Individulanim pristupom pacijentu ljekari naše ustanove kreiraju protokole stimulacije, uzimajući u obzir medicinske parametere svake pacijentice kao što su godine života, hormonski status i ultrazvučni nalaz.


Piše: dr sci. med. Dragan Ivanović, stručnjak za biomedicinski potpomognutu oplodnju u ZU „Medico-S“

Koji su najčešći protokoli stimulacije?


Najčešći protokoli stimulacije su dugi i kratki protokol, odnosno protokoli sa GnRH antagonistom ili GnRH agonistom.


Protokol sa antagonistom – dugi protokol zapravo podrazumijeva pripremu za postupak stimulacije jajnike i obično počinje od 18. dana prethodnog ciklusa kada se uključuje terapija antagonistima. Taj postupak traje oko dvije nedelje do dobijanja ciklusa kada se provjerava desenzitacija uvidom u hormonski status pacijentice. Suština ovog postupka jeste da isključimo uticaj hipofize na funkciju jajnika.


Dalji postupak sedužinom trajanja ne razlikuje od kratkog potokola.


Dugi protokoli je ranije bio mnogo više u upotrebi, iako se primjenjuju i danas, najčešće kod pacijenata sa endometriozom, za koje je to protokol izbora.


Protokol sa agonistom – kratki protokol, počinje drugog ili trećeg dana ciklusa i traje desetak dana. Ovo je protokol izbora za najveći broj pacijentica, a pogotovo kod pacijentica sa policističnim jajnicima u cilju izbjegavanja hiperstimilacije jajnika (OHSS).

Antagonisti, jednako kao i agonisti daju se radi bolje kontrole ovulacije te se redovnim folikulometrijama prati rast folikula, a ponekad je potrebno raditi i hormonske analize tokom stimulacije.

Kod oba protokola se daje hCG ili stop injenicija kada folikuli dostignu vrijednost od 18 -22 mm, a 36 sati nakon ove injekcije se radi aspiracija.



Loša ovarijalna funkica jajnika


Kada pacijentica ima više od 38 godina ili slabo reaguju na stimulaciju (tri i manje folikula ) često primjenjujemo Clomiphen citrate ili Letrozol za stimulaciju. Budući da ovi protokoli djeluju loše na endometrijum uključuju se i gonadotropini (Menopur, GonalF, Merional i dr.) te se u tom slučaju radi o kratkom modifikavanom protokolu.

Ovaj protokol često dovodi do prijevremenog porasta LH ili prskanja folikula prije aspiracije tako da se koristi samo u rijetkim situacijama, i uz strogi nadzor ginekologa.


Moguće komplikacije stimulacije


Tokom stimulacije mogu se javiti blage promjene u organizmu kao što su glavobolja, povremeni valovi vrućine, osjećaj nadutosti u donjem dijelu stomaka ali su to uglavnom povremene tegobe i pacijentice se dobro osjećaju.


Ozbiljna komplikacija postupka stimulacije je hiperstimulacija jajnika. Ovdje je važno napomenuti da pacijentica sa policističnim jajnicima uglavnom burno reaguje na primjenjenu terapiju ma koliko doza stimulatora bila mala i većina pacijentkinja odreaguje ranim hiperstimulacijskim sindromom. Uz adekvatnu terapiju, ovaj efekat je krakotrajan. Tako da dovedemo pacijenticu do aspiracije i sve dobijene embrione zaledimo postupkom vitrifikacije. Embriotransfer planiramo u nekom od narednih ciklusa.


Ovim želimo da izbjegnemo kasni hiperstimulacijski sindrom koji može trajati i dva, tri mjeseca gdje je neophodno da pacijentkinja bude hospitalizovana u jedinici intenzivne njege.


Takođe, jedna od komlikacija i zasigurno najmanje poželjna u postupku vantjelesne oplodnje je empty follicle syndrome – odsustvo jajnih ćelija u punktiranim folikulima.



Follicle Syndrome - Šta to znači?


Među pacijenticama koje prolaze postupak vantjelesne oplodnje, a prema medicinskim statistikama, u oko 16% slučajeva se nakon punktiranja folikula ne dobiju jajne ćelije. Drugim riječima, jajnici ne odgovore na primjenjenu terapiju i izostane ovarijalni odgovor. U tim situacijama postupak se prekida, pacijentici predlaže pauza I prilikom narednom postupka ljekar kreira drugi protokol.


Detaljno praćenje protokola terapije


Veoma je vazno da pacijenti primaju terapiju svaki dan u isto vrijeme, u izuzetnim slučajevima sa razlikom od + ili – pola sata.

Takođe, pacijenti tokom stimulacije ne smiju nešto da mijenjaju na svoju ruku ili da uzimaju druge lijekove, a da se prethodno nisu konsultovali sa svojim ljekarom.

Za pacijente je najvaznije da koriste terapiju svaki dan u isto vrijeme, a sve drugo da podijele sa svojim ljekarom koji ih prati tokom ovog postupka.





dr sci. med. Dragan Ivanović, specijalista ginekologije i akušerstva



Nakon usavršavanja na Univerzitetu u Leuvenu u Belgiji, gotovo dvije decenije dr sci.med. Dragan Ivanović posvećen je liječenju neplodnosti i postupcima biomedicinski potpomognute oplodnje.

+387 51 232 100

+387 51 232 102 

Koordinator za IVF 

+387 51 217 100

+387 66 480 518

  • Instagram Social Icon
  • Facebook Social Icon
  • YouTube
Logo-pronatal_SH.png
APOTEKA pharmacentrum logo.png