Rak grlića materice - REDOVNI PREGLEDI SPAŠAVAJU ŽIVOT

Posle karcinoma dojke, rak grlića materice je drugi najčešći karcinom kod žena u našoj zemlji. Ovaj podatak je poražavajući jer je to bolest koja se redovnim pregledima može spriječiti.


Piše: prim. mr sci. dr Vesna Ćurić, specijalista ginekologije i akušerstva



 

Rak grilića materice je drugi po učestalosti u BiH
Foto: Pexels

Budući da je rak grlića materice uzrokovan HPV virusom većina savremenih zemalja spriječava širenje ovog virusa vakcinacijom kao i organizovanim skriningom na rano otkrivanje raka grlića materice.


Kroz programe primarne i sekundarne prevencije nastoji se spriješiti širenje ovog virusa još u adolescentnoj životnoj dobi.


Ukoliko se rak grlića materice otkrije u ranoj fazi, izlječiv je gotovo u potpunosti zbog čega su od izuzetne važnosti redovni pregledi i skrining metoda koja je među pacijentima poznata kao PAPA test.


Šta je PAPA test?


PAPA test je jednostavna metoda citološkog pregleda ćelija sa površine grlića materice i iz cerviklanog kanala, a sa ciljem otkrivanja i rane dijagnoze upalnih i tumorskih promjena.


Pregled sa uzimanjem PAPA testa je jednostavna, neinvazivna, prihvatljiva, pouzdana te lako dostupna metoda.


Šta pokazuje PAPA test?


U upotrebi je klasifikacija koja se naziva cervikalna intraepitelna neoplazija ili CIN sa podjelom:


  • PAPA grupa I i II

  • PAPA grupa III a, ASC- US, ASC-H,

  • PAPA grupa III b, L-SIL lezije blagog stepena

  • PAPA grupa IV, H-SIL lezije teškog stepena

  • PAPA grupa V dominiraju maligne ćelije


Grupe I i II su negativan nalaz, grupa III je sumnjiiv nalaz, a grupa IV i V su pozitivan nalaz.


Faktori rizika za dobijanje karcinoma grlića materice


Infekcija humanim papiloma virusom (HPV) je najvažniji faktor rizika i uslov za nastanak karcinoma grlića u 99,7 % slučajeva. Prenosi se polnim odnosima.


Duži period izloženosti virusu bez simptoma i razvoja promjena kao i činjenica da samo mali broj žena izloženih HPV infekciji zaista dobije karcinom dodatni je razlog za redovne preglede i kontrole jer se tako na vrijeme mogu uočiti promjene i spriječiti bolest.


Osim HPV infekcije, razvoju bolesti doprinose i drugi faktori kao sto su: pušenje, način života, pad imuniteta, stres, genetika.


Karcinom grlića materice - ŠTA MORATE ZNATI


  • Savjetujemo redovne ginekološke preglede sa PAPA nalazom već unutar prve tri godine od prvog seksualnog odnosa, ili najkasnije do 21. godine života.

  • Obavljajte redovne ginekološke preglede jednom godišnje do 65. godine života.

  • Poslije dva uzastopna normalna citološka brisa (PAPA nalaz) urađena tokom godinu dana u razmaku od šest mjeseci, periodični pregledi žena koje pripadaju grupi prosječnog rizika mogu se raditi i na tri godine. Ipak, prepustite vašem ginekologu procjenu učestalosti skrining nalaza.

  • Žene mlađe od 30 godina kao i žene iz grupe povišenog rizika trebalo bi da PAPA nalaz rade jednom godišnje.

Iz programa skrininga treba da se izuzmu žene koje nisu imale seksualne odnose i žene nakon porodjaja 8 nedelja.


 



Od raka grlića u našoj zemlji obolijeva oko 200 žena godišnje

Republika Srpska na godišnjem nivou bilježi oko 200 novooboljelih pacijentica od karcinoma grlića materice, podaci su Instituta za javno zdravstvo RS. Naša ustanova dostavlja sve podatke zvaničnim institucijama i nastoji da prevenira karcinom među svojim pacijenticama. Na godišnjem nivou oko 4% naših pacijentica ima potencijalno sumnjiv nalaz koji tretiramo daljim metodama kao što su kolposkopija, biopsija grlića te prema potrebi, uvodimo terapijske metode.

Prema dostupnim informacijama u instititu za javno zdravstvo RS aktivnosti oko uvođenja HPV vakcinacije usporila je pandemija korona virusom.