Pilule za kontracepciju - sve što treba da znate

Postoji nekoliko načina kontracepcije, ali su poslednjih decenija u prijemni kontracepcijske tablete koje pružaju efikasnu zaštitu i imaju i druge benefite.

Kontracepcijske pilule ili oralni hormonski kontraceptivi su lijekovi koji sadrže kombinaciju estrogena i progesterona, odnosno hormona te iako su u upotrebi već nekoliko decenija i dalje nam se često postavlja pitanje o njihovoj štetnosti po organizam žene.


Pišu: prim. mr sci. dr Vesna Ćurić, specijalista ginekologije i akušerstva

doc. dr Tijana Kovačević, klinički farmaceut



Osim što štite od neželjene trudnoće, kontracepcijske pilule smanjuju rizik od vanmaterične trudnoće, funkcionalnih cisti jajnika, raka jajnika i sluznice materice, raka debelog crijeva, osteoporoze i reumatoidnog artritisa te benignih bolesti dojki.

Osim toga imaju značajan terapijski efekat u liječenju endometrioze, sindroma policističnih jajnika, kao i u regulaciji menstrualnog ciklusa.






Najbolja kontracepcija za žene


Oralni kontraceptivi koji sadrže nisku dozu hormona su bezbjedna i pouzdana metoda kontracepcije za većinu žena tako da zdrava žena koja je uz to nepušač može da koristi oralnu kontracepciju sve do menopauze.

Svi oralni kontraceptivi prisutni na tržištu su efikasni i imaju slične prednosti i nedostatke.


Uputstva za uzimanje pilula


Na tržištu postoje pakovanja sa 21 i 28 tableta. Pakovanje koje sadrži 21 tabletu, uzima se 21 dan počevši od prvog dana menstruacije, te svaki naredni dan u isto vrijeme. Slijedi pauza od 7 dana kada nastupa krvarenje koje počinje obično dva do tri dana od zadnje tablete.

S novim pakovanjem se počinje 8. dan bez obzira da li krvareje još traje ili ne.


Pakovanje koje sadrži 28 tableta u sebi ima 21 pilulu sa hormonima te 7 sa neaktivnom tvari, odnosno 24 tablete sa hormonima i 4 placebo pilule. U tom slučaju terapija se koristi konstantno, tj. sa novim pakovanjem tableta treba početi odmah sljedeći dan iza posljednje pilule predhodnog pakovanja.


Ukoliko žena prelazi na novi oralni kontraceptiv, započinje s prvom tabletom novog dana nakon uzimanja zadnje tablete iz pakovanja koji je žena predhodno koristila.



Šta ukoliko ste propustile uzeti pilulu?


  • Ako ste propustile uzeti jednu pilulu, nastavite sa rasporedom po danima i u tom slučaju nije potrebna dodatna zaštita.

  • Ako ste zaboravile uzeti dvije pilule tokom prve i druge nedelje uzimanja, savjetujemo 2 pilule dnevno kroz dva dana, pa nastaviti do kraja pakovanja po jednu pilulu. Potrebna je dodatna zaštita kroz 7 dana (prezervativ).

  • A, ukoliko ste zaboravile uzeti dvije pilule tokom treće nedelje uzimanja, potrebno je započeti novo pakovanje i obavezno odmah koristiti dodatnu zaštitu.

  • Ako su propuštene 3 ili više pilula započeti novo pakovanje.

Prestanak uzimanja pilula i planiranje trudnoće


Mehanizam djelovanja kombinovanih estrogensko-gestagenskih pilula je sprečavanje ovulacije pa prestankom uzimanja pilula prestaje i njihov uticaj na sprečavanje trudnoće.

Uspostavljanjem ovulacije, već u narednom mjesecu nakon prestanka uzimanja pilula može se planirati trudnoća.


Šta ako se desi trudnoća u toku uzimanja hormonske kontracepcije?


Neplanirana trudnoća je najčešće posljedica neredovne i nepravilne primjene pilula. Ako se utvrdi trudnoća, treba prestati sa uzimanjem hormonskog kontraceptiva koje nemaju štetan uticaj na plod (nisu teratogeni) i ne predstavljaju indikaciju - razlog za prekidanje trudnoće.


Hitna kontracepcija – pilula za dan posle


Riječ je o zaštiti od neplanirane trudnoće koja se koristi nakon nezaštićenog odnosa ili zatajenja korištene kontracepcijske metode (pucanje, skliznuće prezervativa, propuštena tableta za redovnu kontracepciju, prekinuti odnos bez prezervativa, potpuno nezaštićeni odnos...).Hitnu kontracepciju treba primjeniti u što kraćem roku nakon nezaštićenog odnosa jer se tako pojačava efekat za sprečavanje trudnoće najkasnije u prvih 72 h ili 120 h zavisno od preparata.


Nakon uzimanja hitne oralne kontracepcije normalno je osjećati nuspojave, kao što su nadutost, mučninu, napetost i bolove u grudima, a menstrualno krvarenje može biti drugačije od uobičajenog ciklusa.



Svaka žena bi prije započinjanja hormonske kontracepcije trebalo da se posavjetuje naprije sa svojim ljekarom, a zatim i sa farmaceutom. Klinički farmaceut vam može dodatno pojasniti prednosti i nedostatke primjene tableta za kontracepciju, ali i porazgovarati sa vama o predrasudama i zabludama o ovim lijekovima.